เห็ดคืออะไร
 |
| วงจรชีวิตเห็ด |
เห็ดก็คือ เชื้อราประเภทหนึ่ง
ซึ่งเราเรียกว่าราชั้นสูงและเป็นพืชชั้นต่ำไม่มีโคโรฟิลล์ (chlorophyll)
ไม่สามารถสังเคราะห์แสงเองได้ และไม่สามารถปรุ่งอาหารเองได้
เห็ดจะมีวงจรชีวิตที่ซับซ้อนกว่าราทั่วไป
โดยเริ่มจากสเปอร์เป็นส่วนที่ขยายเซลล์
เมื่อปลิวไปตกในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมจะเกิดเป็นใย
แล้วรวมตัวกันเป็นกลุ่มจนเกิดเป็นดอกเห็ด
เห็นไหมครับเห็ดก็คือราแล้วเราจะกินมันได้ไหม ตอบได้เลยครับว่ากินได้
ถ้าเป็นเห็ดที่ไม่มีพิษ
แต่ไม่ใช้ว่ามีพิษเราจะกินมันไม่ได้ต้องนำไปผ่านกรรมวิธีก่อน
(อันนี้เป็นข้อมูลที่หามา ทางที่ดีอย่าไปกินเลย กินได้แต่เรื่องเยอะ
เรากินที่กินได้เรื่องน้อยดีกว่า555)
เห็ดถึงเป็นเชื้อราแต่ก็เป็นเชื้อราที่บริสุทธิเราจึงกินได้ครับ
ส่วนต่างๆของเห็ด
 |
| ส่วนต่างๆของเห็ด |
- หมวก (Cap หรือ Pilleus) จะอยู่ด้านบนสุดมีรูปร่างต่างกันไปแล้วแต่สายพันธ์
- ครีบ (Gill หรือ Lamella) มีลักษณะเป็นแผ่นซีกบางๆอยู่ใต้หมวกเรียงกัน เป็นที่เกิดของเมล็ด หรือ สปอร์ (Spore)
- ก้าน (Stalk หรือ stipe) ปลายข้างหนึ่งจะติดกับหมวกมีรูปร่างต่างกันไปแล้วแต่สายพันธ์ แต่เห็ดบางชนิดอาจไม่มีก้าน เช่น เห็ดหูหนู เป็นต้น
- แผ่นวงแหวน (Ring หรือ Annuls) เกิดขึ้นจากเยื่อบางๆยึดติดขอบหมวกกับดอกจะขาดออกเมื่อดอกบานจะเหลือติดกับ ก้านเป็นวงหรือเยื่อบางๆ (Inner veil หรือ Partial Veil)
- เปลือกหรือ เยื่อหุ้มดอก (Volva, Outer Veil หรือ Universal Veil) คือส่วนนอกสุดที่หุ้มหมวกและก้านเอาไว้ในตอนที่เป็นดอกอ่อน เมื่อดอกเห็ดเจริญแล้วจะแตกออก เพื่อให้ก้านและหมวกยืดออกไป ส่วนเปลือกหุ้มจะฝังอยู่ที่โคนมีลักษณะคล้ายถ้วย เช่น เห็ดฟางบางชนิด
- เนื้อ (Context) เนื้อภายในหมวกหรือก้าน อาจจะลื่น เหนียว นุ่ม เปราะ เป็นเส้นใยค่อนข้างแข็งแรง
การจัดแบ่งกลุ่มเห็ด
1.แบ่งตามถิ่นที่อยู่ (habitat) และแหล่งอาหาร (food source)
- พวก Saprophytic mushrooms เป็นเห็ดที่เจริญเติบโต หรือได้อาหารจากการสลายซากพืชซากสัตว์ โดยมีจุลินทรีย์หลายชนิดในการช่วยย่อยสลาย เช่นเห็ดสกุลนางรม เห็ดหอม เห็ดถั่ว เห็ดกระดุมเป็นต้น
- พวก Parasitic mushrooms เป็นเห็ดที่เจริญเติบโตบนสิ่งมีชีวิตอื่นๆ เช่น เจริญบนพืชชั้นสูง ซึ่งมักจะเป็นเห็ดที่เป็นศัตรูพืช เช่นเห็ดในสุกล Amillaria และ Ganoderma Lucidium (เห็ดหลินจือ) เป็นต้น
- พวก Mycorrhiza หรือ Symbiotic fungi ซึ่งไม่สามารถเพาะเลี้ยงได้ ได้แก่
- พวกที่ เจริญเติบโตพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกันกับรากพืชยืนต้น ซึ่งจัดเป็นพวก Ectomycorrhiza เห็ดที่รับประทานได้ที่เป็นพวก mycorrhiza ส่วนใหญ่จะเป็น Ectomycorrhiza เช่น เห็ดตะไคร้ หรือเห็ดหล่มขาว (สกุล Russula) เห็ดตับเต่าดำ (สกุล Boletus) เห็ด Tricholoma matsutak เป็นต้น
- พวกที่ส่วนของเส้นใยเจริญเติบโต อาศัยอยู่ในเซลของรากพืช ไม่ค่อยพบในพวกเห็ดทีรับประทานได้ จัดเป็นพวก Endomycorrhiza
- พวกที่เจริญเติบโตอยู่ระหว่าง Ectomycorrhiza, mycorrhiza และ Endomycorrhiza
- พวกที่มีแหล่งอาหารเฉพาะ เช่นเห็ดที่มีการเจริญสัมพันธ์กับแมลง ได้แก่เห็ดโคน (สกุล Termitomyces) และพวก Cordyceps
- เห็ดที่รับประทานได้ (edible mushroom) มีกลิ่น รสและสี แตกต่างกันซึ่งมีทั้งชนิดที่เพาะเลี้ยงได้ และเพาะเลี้ยงไม่ได้
- เห็ดพิษ (poisonus mushroom) เห็ดที่รับประทานได้บางชนิด จัดเป็นเห็ดพิษได้ หากไม่รู้จักวิธีการบริโภคที่ถูกต้อง และอาการที่เกิดจากการบริโภคเห็ดพิษมีหลายอย่างขึ้นอยู่กับชนิดของเห็ด ที่พบมากได้แก่ เห็ดในสกุลอะแมนิตา (Amanita) เช่น เห็ดระโงกหิน เห็ดไข่ตายซาก เห็ดเกล็ดดาว เป็นต้น
- เห็ดที่ใช้ เป็นประโยชน์ทางยา (medicinal mushroom) เช่น เห็ดหลินจือ และเห็ดที่รับประทานได้โดยตรงหลายชนิด มีคุณสมบัติทำให้ร่างกายแข็งแรง เช่น เห็ดหอม มีรายงานว่าดอกและสปอร์ มีสารยับยั้งการเจริญของเชื้อไวรัสทำให้เกิดโรคไข้หวัดใหญ่ เนื้องอก (ในหนูทดลอง) เป็นต้น
- เห็ดที่มีคุณสมบัติอื่นๆ เช่นทำสีย้อม เป็นต้น
คุณค่าของเห็ด
- มีโปรตีนสูงกว่าพื้ชผักอื่นๆ ยกเว้น ถั่วเหลือง ถั่วลันเตา
- มีไขมันที่เป็นประโยชน์ต่อรางกาย (unsaturated fatty acid)
- มีกรดอะมีโนที่จำเป็นต่อรางกาย (essential amino acid)
- มีแคลอรี่ต่ำ
- มีวิตามิน หลายชนิด โดยเฉพาะ วิตามิน บี1(thiamine) วิตามิน บี2(riboflavin) วิตามินซี (ascorbic acid) ไนอาซิน (niacin) ปริมาณความแตกต่างขึ้นอยู่กับชนิดของเห็ด
- มีส่วนประกอบของเยื้อใย (fiber) และคาร์โปไฮเดรต
- เป็นแหล่งแร่ธาตุที่สำคัญ เช่น โปแตสเซียม (K) ฟอสฟอรัส (P) โซเดียม (Na) แคเซียม (Ca) และแมกนีเซียม (Mg)
- มีส่วนช่วย กระตุ้นการสร้างภูมิคุ้มกันและมีสารต้านมะเร็งอย่างเช่น โพลีแซคคาร์ไรด์ (polysaccharide) และ เยอร์มาเนียม (germanium) ในเห็ดบางชนิด
แนะนำศูนย์เรียนรู้บ้านเห็ดสำนักงานใหญ่
 |
| อบรมการเพาะเห็ดอย่างมืออาชีพ |
เปิดอย่างเป็นทางการ 1/9/2554 โดยอาจารย์ ทวียศ ศรีสกุลเมฆี (วิศวกร,นักวิจัยและ อาจารย์ผุ้สอนและกำหนดหลักสูตร "อบรมการเพาะเลี้ยงเห็ดอย่างมืออาชีพ" ) ปัจจุบันศูนย์ฯบ้านเห็ด มีผู้ผ่านการอบรมหลักสูตรการเพาะเลี้ยงเห็ดอย่างมืออาชีพมาแล้วกว่า 2,000 คน ใน 80 รุ่น ของปี 2558 ตรงนี้เป็นเครื่องการันตีได้เป็นอย่างดี
อ. ทวียศ ศรีสกุลเมฆี
อาชีพ : วิศวะกร/อาจารย์/นักประดิษฐ์/เห็ด/Hydropoics
แนะนำตัว : การศึกษายิ่งสูงยิ่งยากที่จะยอมรับสิ่งใหม่ๆ และการศึกษายังแบ่งแยกเป็นพวก เป็นกลุ่ม เป็นองค์กรที่ยากจะเข้าไปจากบุคคลภายนอก หรือยอมรับในความคิดจากภายนอก เมื่อวิศวกรมาทำเกษตรเราพบอย่างนี้ และเราไม่สนใจ เราอยากทำ และทำสิ่งที่คุณคิดไม่ถึงเพื่อประเทศ "ศูนย์เรียนรู้บ้านเห็ดฯ"กำลังคิดและทำจริงในสิ่งนี้
บทสัมภาษณ์ อาจารย์ ทวียศ และความตั่งใจของ ศูนย์เรียนรู้บ้านเห็ด
"เริ่มจากอุปกรณ์กระจายน้ำฝอยยูเล็ม (ULEM-
Ultra Low Energy Mist) ที่ได้พัฒนาขึ้นมาโดยรองศาสตราจารย์
ดร.ปองวิทย์ ศิริโพธิ์ ทำให้งานทางด้านการเกษตรเป็นเรื่องง่าย ไม่ว่าการรดน้ำ
ให้ปุ๋ยและฉีดย่าฆ่าแมลง ผสมกับความรู้ทางวิศวกรรม ทำให้การทำเกษตรแบบอัตโนมัติ
เป็นเรื่องที่เป็นไปได้ เช่น โรงเห็ดอัตโนมัติ แปลงปลูกผักอัตโนมัติ
อุปกรณ์ความชื้นและลดอุณหภูมิอัตโนมัติ
แต่มีค่าใช้จ่ายกลับต่ำที่สุดในโลกในเวลานี้"
" พวกเราวิศวกรเริ่มสนใจมาทำเกษตรอย่างจริงจัง จนได้มีสื่อทั้งวิทยุ ทีวี และ ทีวีดาวเทียม
ตลอดสื่อสิ่งพิมพ์ต่างๆ
ได้นำผลงานเราไปโชว์ ทำให้เราได้เป็นที่รู้จักและสนใจ
นี้เป็นจุดที่เราเริ่มสร้างศูนย์เรียนรู้บ้านเห็ดขึ้น หวังจะนำความรู้ และแนวคิดที่แตกต่างสอนแก่คนทั่วไป รวมทั้งเป็นโอกาสที่เราจะได้ทำเกษตรอย่างวิศวกร
เช่น ปลูกผักบนคอนกรีต ทำสวนครัวบนหลังคา
ทดลองเพาะเห็ดหนาวในโรงเห็ดอัตโนมัติ
หรือโครงการแปลงผักในเมือง(CITY FARM)"
